HAI ƯỚT MỘT RÁO - CỞI ÁO MÀ ĂN 
                                                                                                                                     Châu Nho 
                                                                                          (đã in báo  Số ra ngày Nhà báo 2014)

    Năm 1975, tôi được anh Trần Hữu Thung chủ tịch hội VHNT tỉnh Nghệ Tĩnh đồng ý và đề nghị anh Chế Lan Viên cấp giấy giới thiệu do anh Xuân Diệu ký giới thiệu về ty thương nghiệp Nghệ Tĩnh chuyển công tác. Tôi được nhận về phòng tổ chức của ty phụ trách biên tập tờ tin của ty thương nghiệp Nghệ Tĩnh là cộng tác viên của báo thương nghiệp. Tôi còn nhớ mãi một kỷ niệm về một bài báo cách đây gần 40 năm. Tôi viết và được đăng trên báo thương nghiệp Trung ương:

    Trong một lần tổ chức thi tay nghề cho công nhân thợ may trong xí nghiệp may may Hà Tĩnh, trong hội đồng thi ở ngoài Vinh vào có anh Nguyễn Quốc Lựu phó ty làm phó Chủ tịch hội đồng, anh Minh làm phó ty lao động làm chủ tịch hội đồng thi, ở Hà Tĩnh có anh Trần Đờn chủ nhiệm xí nghiệp may, anh Nguyễn Cảnh Hồng trưởng phòng kinh doanh và một số cán bộ kỹ thuật , còn tôi làm thư ký Hội đồng. Hôm thi cắt may com lê cho thợ bậc 4 lên bậc 5 có một cô công nhân buổi trưa không nghỉ ăn mà vẫn mải miết làm thực hành, tôi hỏi cô tại sao không nghỉ ăn trưa, cô trả lời: “Sáng nay em chơi món hai ướt một ráo nên chưa thấy đói, em chỉ lo không làm được bài để lên bậc”. Tôi nghe lạ quá, món gì mà hay vậy thì được cô cho biết là món gia truyền của Hà Tĩnh và cô đọc cho tôi nghe câu ca dao:

    Hai ướt một ráo, cởi áo mà ăn

Rồi cô cười sảng khoái, tôi hỏi thế sáng nay em có cởi áo khi ăn không?

- Cô trả lời “Không cởi áo ngoài nhưng sáng nay trước khi đi ăn em không mặc áo lót”.

Cả hội đồng thi cùng cười và tôi nhờ sáng mai dẫn chúng tôi đi ăn món lạ, rồi cô mặc cả: ”Nếu em chiêu đãi thì các anh phải chấm cho em lên 1 bậc lương nhé”.

    Sáng hôm sau trên chiếc xe u oat dẫn đường cô đưa chúng tôi ra bắc cầu Cày nơi có quán gốc của hai ướt một ráo. Mời chúng tôi vào nhà là một chủ quán khoảng 45 tuổi, bà vừa trò chuyện vừa làm bánh cho chúng tôi: Tôi theo dõi thì thấy “Khi bánh ướt nhấc ra khỏi mặt vải bọc trên nồi, rồi úp bánh ướt đó vào hai mặt của một bánh đa đã nướng sẵn, bà dùng hai bàn tay đập đập vào hai bên bánh đa cho dính lại với nhau thành hai ướt một ráo, rồi cuốn tròn lại to bằng cán liềm, món này ăn kèm với món nem rán (chả cuốn). Trong chả cuốn gồm thịt lợn và gồm nhiều rau rừng và gia vị.

    Do món ăn lạ và ngon miệng chúng tôi ăn hết một người hai đĩa và bốn chiếc nem no căng bụng. Trước khi mời uống nước chè xanh đặc bà còn đọc cho chúng tôi nghe câu ca dao: “Hai ướt một ráo, cởi áo mà ăn. Thêm đọi chè xanh, ba ngày chưa đói.”. Lại vào giữa mùa hè nắng nóng, anh Đờn chủ nhiệm xí nghiệp phải cho nấu 4 ấm nước cho hội đồng thi uống mà vẫn thiếu, càng uống (hai ướt một ráo) càng nở ra, càng no bụng căng lên, quạt mấy cũng không mát. Cả ngày hôm đó Hội đồng thi không ăn uống  được gì mà đến ngày hôm sau mới thấy đói.

    Nhờ lần đi công tác ấy tôi mới có bài (hai ướt một ráo) đăng lên báo Thương nghiệp dự thi chuyên mục ẩm thực và được giải khuyến khích. Đó cũng là bài báo đầu tiên tôi được giải thưởng của một báo Trung ương.

    Thấm thoát gần 40 năm trôi qua, hôm nay tôi cùng đoàn nhà báo Thời báo tài chính Việt Nam trở lại Hà Tĩnh công tác. Ông Nguyễn Cảnh Hồng tổng giám đốc Công ty thương mại Hà Tĩnh đưa xe Camry đón chúng tôi đi ăn sáng, tôi đề xuất tìm lại cái món hai ướt một ráo ngày xưa. Ông Hồng cho biết! món ấy là món cổ xưa, bây giờ Hà Tĩnh nhiều món ẩm thực lắm! nào là dê nầm (Hương Sơn), hến bánh đa (Đức Thọ), hai luộc thạch kim (tôm luộc cộng khoai luộc), cua gạch (Kỳ Ninh), cua đá cá khe (Kỳ Tây), mực nhảy (Kỳ Anh), xúp bò bánh đa (Can Lộc). Nếu các anh lên trại lợn Hương Sơn thì có một món nhậu mà đi khắp thế giới chưa ai biết chế biến và thưởng thức cả, đó là món nhậu đơn giản mà hảo hạng, món này khó nói lắm, ai muốn biết lên mà hỏi trại trưởng trại lợn Hương Sơn, nếu may mắn được thưởng thức thì khoái cảm ẩm thực một đời chưa hết.

    Đó là chưa nói đến 50 hecta  nuôi baba và ếch của công ty Lý, Thanh, Sắc: với một nhà hàng! với ba dãy nhà Trung Hoa cổ hiện đại và hai khách sạn với hơn hai trăm phòng phục vụ ăn ngủ khép kín, còn xuất khẩu baba và ếch ra sáu nước Đông Nam Á. Nghe đâu họ đang thâm nhập vào EU và Mỹ.


    “Cái món hai ướt một ráo mà các anh yêu cầu thì vẫn còn ở bắc Cầu Cày. Hơn 50 năm rồi cuộc sống  đua chen giàu nghèo, thi thố ăn nhậu, vậy mà người Hà Tĩnh vẫn giữ được món truyền thống xa xưa, người Hà Nội, Sài Gòn về du lich thăm quê Hà Tĩnh đều mê cái món dẫn dã này, nó được xếp vào hạng đặc sản đồng quê ngang hàng với kẹo cu đơ và áo tơi chống nắng.

    Đón chúng tôi ở quán ăn bắc Cầu Cầy là con của bà cụ ngày xưa, chị cho biết: “Ba đời vẫn bán món hai ướt một ráo, mùa nắng, mùa mưa, rét giá hay giêng hai vẫn đông khách.”  Tôi hỏi chị : “Tại sao quán giữ được khách lâu thế ?” Chị cho biết: “Có 2 nguyên nhân chính là nguyên liệu làm bột gạo xay phải nhỏ và mịn, vừng làm bánh đa phải là vừng đen, thịt lợn phải tươi ngon (nuôi bằng cám ngô và cám gạo), gia vị làm nem gồm có hai loại rau thơm và 4 loại lá rừng với nhiều công dụng chữa bệnh. Thứ hai là giá cả phải phù hợp với mọi người dân nghèo và công chức, mỗi suất ăn từ 12 đến 15 ngàn đồng, còn nước chè xanh đặc thì miễn phí. Có những gia đình là ba đời ông cha và con đều mê món này lắm, nhờ các loại lá rừng bỏ vào trong nem (chả cuốn) cộng với chè xanh đặc ăn uống thường xuyên sẽ có tuổi thọ cao, chống mỡ máu và huyết áp, đàn ông thì chống béo phì, chống bất lực, đàn bà thì da trắng, thắt  đáy lưng ong, mắn đẻ”.

    Nói rồi chị đọc cho chúng tôi nghe câu ca dao chị đã chỉnh sửa: “Hai ướt một ráo, cởi áo cho anh./ Hai  bát chè xanh/ một năm hai lứa.”

    Chị cười, nụ cười đôn hậu tự nhiên giống như sự hiện diện của món ẩm thực hai ướt một ráo đã song hành cùng người Hà Tĩnh thăng trầm qua nhiều thập kỷ.

                                                                                                                  Châu Nho

NGÕ BA THẦY
                                                                                                                 Truyện ngắn của Châu Nho

(đã in báo)

Đã mười hai giờ đêm, tiếng búa gỗ đập thình thịch vào khuôn đóng gạch táp lô của nhà anh Lý vẫn vang lên dồn dập, xen lẫn là tiếng vợ anh Lý: “Chồng nhà các bà có học làm được thầy dạy học có học sinh đưa nón, đưa hoa, phong bì đến tặng ngày nhà giáo; chồng các bà làm bác sỹ tiêm chích ngoài giờ, có đồng ra đồng vào khám bệnh, chưa sướng còn ghen tị gì với nhà nghèo này, mà còn lên giọng dạy đời. Nhà tôi ít học nên phải làm thợ xây, thợ hồ đêm nay không đúc xong 120 viên gạch táp lô để mai đi nạp cho xí nghiệp thì lấy tiền đâu mà mua gạo”. Bà vợ của bác sỹ Định và vợ của thầy Tâm sau nhiều lời phân giải lẳng lặng vào nhà.

Ba ông chồng không người nào lên tiếng trong khi ba bà ẩu đả, la hét, vì ba người đều là lính Trường Sơn, họ đã từng cõng nhau vượt qua bom đạn, sau lính mỗi người mỗi nghiệp. Anh Định đi học tiếp đại học Y khoa làm bác sỹ tai mũi họng bệnh viện tỉnh, anh Tâm đi học 10 cộng 3 rồi đi dạy cấp hai, còn chú Lý chuyển về làm công nhân xí nghiệp xây dựng.

Cái ồn ào, tiếng chì, tiếng bấc cứ diễn ra năm bữa, nửa tháng ở cái ngõ nhỏ chung ba nhà cấp bốn, đối diện cổng nhà xác bệnh viện tỉnh, cả một thời gian dài sau hậu chiến là cái lẽ thường tình của thời kỳ quá độ vì cơm áo gạo tiền của những gia đình lính.

Sau Tết, thầy Tâm ngoài giờ dạy ở lớp, về nhà mở lớp dạy thêm ngoài giờ, một tuần ba buổi học sinh ồn ào náo nhiệt. Có kinh tế, thầy xây lại nhà mái bằng, càng làm cho vợ anh Lý ghen tị hơn, học sinh tràn sang cả vườn rau dẫm nát mấy luống rau vợ anh Lý trồng. Sau cuộc ẩu đả, thầy Tâm phải đưa sang 500 đồng đền bù tiền rau cho chị vợ anh Lý, chị mới hả giận khỏi lên xã báo với công an “thầy Tâm làm mất trật tự lối xóm”.

Có tiền ngoại giao, thầy Tâm được cấp trên đề bạt làm hiệu trưởng rồi trưởng phòng giáo dục thành phố, có xe riêng đưa đón, thầy bỏ dạy thêm đã hai năm, dành thời gian tiếp giáo viên, phụ huynh đến nhờ vả công việc xin đi dạy, xin học.

Vợ chồng bác sỹ Định được ông bà ở Hà Nội gửi tiền về cho xây nhà mái bằng, lợp pờ rô xi măng. Bác sỹ Định còn ngăn hai phòng điều trị tại nhà cho bệnh nhân, kinh tế khá dần lên. Bác sỹ Định được đề bạt làm trưởng khoa hồi sức cấp cứu, bận suốt ngày nên ít ở nhà. Duy chỉ có vợ chồng chú Lý là vất vả hơn cả, năm đó 2 vợ chồng làm thợ xây, thợ hồ quá sức, ăn uống kham khổ, thi nhau ốm đau mấy trận phải nhờ bác sỹ ở bệnh viện vào tiêm.

Nhà dột nát chưa có tiền lợp lại, ốm mãi bà ngoại nhà anh Lý mời thầy cúng tận Nam Hà về giải hạn cho cả hai vợ chồng. Một tuần đánh chiêng gõ mõ mới khỏi bệnh, hết những hai ngàn đồng, may mà bà ngoại có sổ tiết kiệm cho mượn. Sau trận ốm ấy anh Lý thẫn thờ, một đêm anh nằm mơ thấy người từ cổng nhà xác bệnh viện đi vào ngõ ba nhà. Hỏi đi đâu, họ bảo đi nộp đăng ký hộ khẩu đã cắt xuống âm phủ nhưng chưa có trạm để đăng ký hộ tịch, cửa phần âm còn đóng chưa có người nhận. Họ bảo ông nên mở trung tâm tâm linh để chúng tôi có đường xuống âm phủ và trở về phù hộ cho ông, hạn ông nặng lắm ,nếu không có phần âm phù hộ thì ông đã đi theo chúng tôi rồi .. Tỉnh dậy anh Lý bàn với vợ chuyển nghề, xin về trợ cấp một lần. Vợ chồng quyết định mời thầy đã giải hạn cho mình hành nghề tại nhà mình.

Sau chuyến ra Nam Hà mời thầy San, anh lên Hà Nội qua mấy tiệm sách cũ mua mấy cuốn sách hướng dẫn cúng giải hạn, cúng phong thủy, lấy hướng nhà, hướng đất. Hàng ngày vợ đi tiếp thị mời mọc, ban đầu họ hàng anh em, sau lan ra xã vào thành phố rồi các huyện, anh Lý cùng thầy San giải hạn ở nhà, tiếp khách. Thầy San cho anh Lý vay 1,5 ngàn đồng sửa sang lại nhà cửa, lợp pờ rô xi măng, lát gạch, ngăn phòng rộng hơn, sắm sửa đồ vật. Từ chỗ một ngày vài người, sau lên bốn đến năm người; thời điểm gần Tết và sau Tết vài chục người giải hạn một ngày, tiếng lành đồn xa, anh Lý phất lên như diều gặp gió. Sau một năm anh tự đứng ra làm lễ và trả tiền cho thầy San về Nam Hà. Ba năm sau, anh Lý xây được nhà biệt thự 3 tầng, xây cổng sân, có điện thờ tầng hai, tầng ba cho khách vip giải hạn, được anh bạn bán điện tử trên phố cho lắp nợ tiền bốn bộ điều hòa nóng lạnh để khi làm lễ cho thêm phần linh thiêng.

Qua Tết bỗng dưng báo chí nêu ầm lên chuyện thầy Tâm nhận tiền giáo viên hợp đồng, nhận phong bì thuyên chuyển học sinh, chi tiêu tiền tiếp khách sai quy định. Thầy Tâm làm đơn xin nghỉ việc, về hưu trước tuổi.

Cũng năm đó khoa hồi sức cấp cứu có một tai nạn giao thông không cấp cứu kịp thời mà chờ người nhà đến ký bệnh án nên bệnh nhân tử vong, bệnh viện quy trách nhiệm cho bác sỹ Định. Toàn khoa góp tiền đền bù cho gia đình bệnh nhân, bác sỹ Định bị đình chỉ công tác, giải quyết hậu quả rồi về hưu non. Bác sỹ mở điều trị tại nhà, sau một lần phẫu thuật tại nhà, bệnh nhân bị sốc phản vệ suýt chết, may mà đưa đến bệnh viện cấp cứu kịp thời. Gia đình bệnh nhân đòi bồi hoàn viện phí cấp cứu, phải dồn hết tiền bạc nạp tiền viện phí cho họ. Từ đó bác sỹ Định không chữa tại nhà nữa, chỉ trông vào mấy triệu lương hưu.

Đang trong hoàn cảnh túng quẫn, thì vợ thầy Lý dùng xe ô tô cam ri mời hai bà vợ của thầy Tâm và bác sỹ Định đi nhà hàng chiêu đãi bàn chuyện làm ăn.

Sau vài cốc rượu vang, vợ thầy Lý nhỏ nhẹ: “Em xin lỗi hai chị mấy năm qua có lời không phải với hai gia đình, nhưng nay em đã khá giả, vả lại nhu cầu khách quá đông, gần đây còn phát sinh ra nhu cầu khách cần ngủ lại chờ ngày tốt để làm lễ, ăn trưa - tối, khách ở các huyện chờ đến lượt. Em bàn với hai chị là hai chị mở hai loại hình dịch vụ, một là bác Tâm gái giỏi nấu nướng mở quán ăn cho khách, lấy vườn và kê bàn ăn có mái che tôn kẽm; trung bình cũng được 20 suất/ngày. Còn bác Định gái thì cải tạo lại các gian chữa bệnh thành 4-5 phòng ngủ cho khách thuê, ngoài sân mở quán nước giải khát cho khách chờ chứ bên nhà em quá chật, không có người phục vụ.
Tới đây nhà em sẽ thành lập công ty phong thủy tâm linh, ngoài giải hạn còn phải xem ngày cưới, tướng số, mệnh trai gái, hướng nhà, hướng đất... và hai chị nằm trong hệ thống dịch vụ của công ty. Thu nhập hai chị hưởng, em chỉ xin treo biển công ty ở ngoài ngõ nhà mình.

Hai bà vợ thầy Tâm và bác sỹ Định như đang trôi vớ được cọc, hớn hở đồng tình phương án tối ưu. Nhưng hiềm nỗi giờ hai nhà đang gặp hạn. Bác Tâm gái phân trần:
- Mình làm gì có tiền mà sửa chữa nhà, mua sắm mở quán ăn, nhà trọ?
Vợ thầy Lý đủng đỉnh:

- Cái đó hai bác khỏi lo, vợ chồng em cho hai bác vay không lãi suất, mỗi nhà 25 triệu đồng. Khi làm ăn có lãi, trích trả dần cho em, nếu thua lỗ thì em chịu.

- Thế thì còn gì bằng!

Trước Tết một tháng, lễ khai trương công ty phong thủy tâm linh diễn ra thật hoành tráng, khách vip, quan chức địa phương, những nhà đã có một, hai lần nhờ thầy đều đến chúc mừng. Ngõ nhỏ của ba người lính ấy nay được dân trong vùng gọi là ngõ ba thầy, dịch vụ ăn, nghỉ khép kín. Duy chỉ có thầy Tâm và bác sỹ Định là trầm mặc, ít nói, họ cũng hiểu ra lẽ sự đời đâu phải có học, có chức có quyền, có bằng cấp  khoa học là được đã thanh thản ,toại nguyện danh phận .

Sau hai lần nâng ly, ba thầy ôm nhau. Thầy Tâm chậm rãi:
“Thầy Lý à, hai chúng tôi bây giờ không còn là thầy giáo, thầy thuốc nữa, nhưng nhờ thầy Lý mà cái danh của ngõ ba thầy đã thơm lây sang hai chúng tôi. Tai nạn nghề nghiệp, ghế nóng ở quan trường đã làm cho hai thầy thay đổi danh phận. Người có được số mệnh may mắn trời cho  mới là người của thời cuộc thầy Lý à”.

Bác sỹ Định đề xuất: Bây giờ ba nhà đều khá giả, ba sổ thương binh của ba anh em hằng năm nhận góp vào lập một quỹ, con cháu trong xóm mình, cháu nào đậu đại học, chăm ngoan ta xét thưởng, ưu tiên cho gia đình nghèo. Quỹ này được đặt tên là quỹ khuyến học “Ngõ ba thầy”. Cả ba người lính vỗ tay đồng tình, quỹ sẽ khai trương vào lễ đón giao thừa năm nay tại sân chung ba nhà.

                                                                                                                    Châu Nho

NỢ ĐỌNG TRƯỚC GIAO THỪA                                                                                                     Chuyện ngắn của CHÂU NHO                                                                                                            (đã in báo) Sáng nay ông Vân thức dậy bước ra sân vươn vai, bỗng thấy cây đào trước biệt thự nhà mình nở đỏ một góc vườn ,ông mới sực nhớ đã là ba mươi tết.                                                                                  Ông quên là đúng thôi, vì giờ này năm ngoái khi ông còn đương chức, khách vào ra tấp nập. Trung ương có, tỉnh có, rồi khách địa phương, các doanh nghiệp… kèm theo đó là la liệt đào, quất được họ biếu. Cây ít cũng có giá 3 triệu đồng, có cây 5, 7 triệu đồng. Đào, quất nhiều đến nỗi, có năm ông còn bày ra cả đường, phải gửi về làng biếu anh em nội ngoại.

Thế mà năm nay, ngoài cậu An giám đốc công ty ống nhựa do ông tạo dựng (mà mấy ông trên tỉnh gọi đùa là sân sau) đến chúc tết ông cây đào 2 triệu đồng, còn thì chẳng thấy ai vào ra nữa cả.
Ông ngồi phàn nàn với bà Hòa - vợ ông: Mấy cậu phó chủ tịch, trưởng phòng, chủ tịch xã ông đề bạt trước khi về hưu tình nghĩa quá ngắn! Bà Hòa thì cho rằng: “Họ không có ơn nghĩa dài với ông là vì trước khi họ nhận chức, họ đã sòng phẳng với ông rồi, điều đó quá dễ hiểu mà ông cứ mơ hồ, trách cứ họ cho tội nghiệp”.
Tuần trước nhà ông có đám dỗ cụ tổ, dân làng lên dự hơn chục người, toàn bà con trong họ nội ngoại. Sau khi ăn xong, họ trách ông khi đương chức ham mê dự án bất động sản, ông ký quyết định lấy đất của làng cấp cho doanh nghiệp xây biệt thự.nhà liền kề,
Bây giờ bất động sản xuống giá, dự án thiếu vốn đình lại thành dự án treo. Họ hỏi ông liệu huyện có trả lại đất cho dân sản xuất được hay không? Có nhà ba, bốn lao động chính, khi nhận tiền đền bù chỉ bằng 1/10 giá trị dự án bán cho khách hàng. Có tiền chỉ biết mua ô tô, xe máy, xây nhà hết. Chỉ thời gian ngắn, tiền đền bù hết, ruộng không có mà làm, rủ nhau ra thành phố làm thuê đủ nghề mà không đủ ăn. Tình trạng ấy không phải chỉ có hai ba chục hộ họ hàng nhà ông mà xảy ra ở hơn 300 hộ dân mất đất trong xã.
Từ hôm ấy, ông chẳng dám đi đâu. Chỉ quanh quẩn trong hàng rào biệt thự mà cậu Hoa giám đốc dự án xây cho ông năm ngoái.
Bất chợt, chuông cửa reo lên, ông ngó ra và nghĩ: Không biết ai mà chúc mình bó hoa to thế? Hóa ra cô Tâm, giám đốc chi nhánh ngân hàng nông nghiệp huyện đến chúc tết và hỏi ông về bản chứng thư ông viết ký bảo lãnh cho cậu Hoa giám đốc dự án vay 25 tỷ đồng, nay hết hạn khế ước, dự án đình trệ, khách hàng đòi lại tiền, cậu Hoa không có khả năng trả.
Ông nói với cô Tâm ngân hàng: “Tôi về hưu rồi, người thay tôi sẽ giải quyết”.
Nhưng cô Tâm cứ nhất quyết: Ông về hưu nhưng ông phải có ý kiến để huyện xác nhận, để cô ấy xếp vào diện nợ xấu báo cáo lên trên, chứ ngân hàng lại lấy đất của nhà nước làm gì?
Ông Vân chậm rãi: “Nợ đọng là nợ xấu, các cô bán cho công ty mua bán nợ, công ty mua bán nợ thanh lý bán theo giá thị trường có gì mà phải làm toáng lên thế!”.
Nhưng bà Hòa vợ ông thì lập luận: “Vay ngân hàng có ông ký bảo lãnh cho cậu Hoa thì 2 người phải chịu trách nhiệm, cậu Hoa đã trả giá cái thư bảo lãnh của ông bằng cái biệt thự rồi, bây giờ người nợ chính là ông, chứ còn ai!”.
Bà Hòa gán cho ông đến năm sáu loại nợ: “Nào là nợ dân mất đất, nợ ngân hàng, nợ khách mua không có nhà họ đến đòi; sắp đến giao thừa rồi ông nghĩ sao ? ông tính sao?”.
Người tiền nhiệm thay ông nữa. Họ đã được lợi lộc gì đâu mà phải trả lời cho xã hội những câu hỏi về việc ông đã làm? Sau câu cằn nhằn của bà Hòa, ông thanh minh: “Bà nói vậy chứ theo luật thì đến tuổi về hưu - cái tồn tại sẽ do bộ máy kế tiếp làm - mình có quyền gì nữa đâu mà giải quyết. Chỉ sợ … ông không nói nữa”.
Bà Hòa giục cậu con trai (vừa đi học nước ngoài về) lên dọn, soạn bàn thờ sắp mâm ngũ quả để bà còn lo nấu nướng, soạn mâm cỗ cúng tổ tiên chiều 30 tết. Bà lẩm bẩm một mình: “Giờ này mọi năm con, cháu ở quê ra đông ơi là đông, mỗi đứa một việc làm náo loạn cả sân, vườn”. Bà cảm thấy mệt mỏi ngồi thừ ra bên bàn ăn. Nồi thịt kho cháy khét, bà mới giật mình chạy lại tắt bếp.
Ông Vân mở tủ lấy chai rượu ngoại từ năm ngoái người ta đưa đến chúc tết còn sót lại. Lau sạch định đưa lên bàn thờ thì bà ngăn lại “Năm nay ông về hưu rồi, hết lộc, không cúng rượu ngoại nữa. Tôi đã dặn con cháu nó nấu ở quê đưa ra mấy lít, gọi là rượu nhà quê cho nó thanh thản”.
Ông tần ngần rồi lại xếp chai rượu vào tủ. Đi đi lại lại sửa mấy cành đào thì có tiếng chuông cửa. Mấy đứa cháu con chị cả xách rượu và gà ra - ông vừa mở cửa chúng đã liến thoắng: Mẹ cháu bảo năm nay cậu về hưu sẽ không có nhiều gà, rượu nên sai chúng cháu đưa ra cúng cụ tổ ạ!
Ừ cảm ơn các cháu ông miễn cưỡng đáp.
Bà giục ông: “Mâm cỗ xong, 5 giờ chiều rồi ông lên làm lễ khấn tổ tiên chiều tất niên đi”.
Đúng lúc ông vừa tới cửa bàn thờ thì chuông điện thoại reo. Dòng chữ trên màn hình hiện lên chữ Say rượu làm ông vừa hoa mắt, vừa giật mình hoảng hốt: “Anh đưa chồng em lên hiệu trưởng nó đã bỏ mẹ con em lấy vợ rồi - cửa hàng vật liệu sắt thép anh thành lập cho em nay đã giải thể, em đang nợ ngân hàng hơn 300 triệu đồng - anh cứu mẹ con em với!”.
“Từ từ, hôm khác, nay tôi đang bận” và ông tắt máy bước vào trước bàn thờ thắp hương.
Bữa cơm tất niên chiều 30 Tết, hai mẹ con ăn xong từ lâu, ông ngồi trầm tư hết chén này rồi chén khác, gần hết chai rượu ngoại năm ngoái còn sót lại - ông nghĩ lung mung - chuyện này mà bà vợ ông và thằng con biết chắc ông không sống nổi.
Không còn chức quyền, bổng lộc, lấy gì để trợ cấp cho đứa con riêng của ông và cô ấy. Đâu phải một hai năm mà phải hai mươi năm nữa nó mới trưởng thành, món nợ quá dài mà mình thì còn sống đến ngày đó không…(hôm liên hoan khai trương cửa hàng  vật liệu cho cô ấy mình say quá ,hóa ngu thật.)
Tất cả các món nợ  mà bà Hòa vợ ông kể ra thì thời gian, thời cuộc sẽ giải quyết trừ khi cậu Hoa bị ngân hàng và nhà đầu tư khởi kiện thì tòa sẽ phải gọi ông hầu tòa. Nhưng day dứt nhất là món nợ với 2 mẹ con cô ấy. Rồi ông say thật, ông cố gượng lên ghế sa lông nằm mê man bất tỉnh, mơ màng. Trong cơn mơ, ông thấy mẹ con cô ấy đầu đội khăn tang về thắp hương khấn vái ông. Ông giật mình tỉnh dậy, mồ hôi đẫm mình, cả nhà lặng yên, thoang thoảng mùi hương trầm đâu đây. Giao thừa đi qua lúc nào không biết.../.

                                                                                                                    Châu Nho